Rationaliteit

Dat het confederalisme gebaat is bij het idee van een monetaire reset, staat buiten kijf. Of ooit gebruik zal gemaakt worden van deze optie is een andere zaak, dit is een kwestie van besluitvorming waarin de elementen van beperkte- en begrensde rationaliteit een rol spelen. Een en ander vinden we terug in de besluitvormingstheorie van Herbert Simon, ook hier zien we dat het niet ontbreekt aan informatie dan wel is de bereidheid tot samenwerking de bepalende factor.

Besluitvormingstheorie

Beperkte rationaliteit of begrensde rationaliteit is rationaliteit van de mens in besluitvorming waarbij er rekening wordt gehouden met de beperkte beschikbaarheid van informatie, cognitieve beperkingen en de beperkte tijd om tot een besluit te komen. Herbert Simon formuleerde een aantal axioma’s ter beschrijving van besluitvormingstheorie. Deze axioma’s of proposities zijn:

  1. de mens kan onmogelijk alle alternatieven voor een beslissing kennen
  2. de alternatieven die hij kent, kan hij niet alle simultaan vergelijken
  3. als gevolg van de eerste twee axioma’s zal men niet het optimale alternatief kiezen
  4. de mens beschikt over een set routineacties
  5. deze routineacties bestaan alle los van elkaar
  6. elk probleem wordt simultaan met het bestaande doel en middelen beschouwd
  7. als gevolg van 4 en 5 zal 2 pas in werking treden als routineacties niet meer volstaan

Zoekproces

Deze beschrijving van de mens staat in contrast met het rationaliteit, dat de mens als homo economicus beschouwt. Beperkte rationaliteit beschouwt de mens daarentegen als homo administrativus. In tegenstelling tot bij volledige rationaliteit speelt de volgorde waarin alternatieven worden overwogen bij beperkte rationaliteit wel van belang. Bij volledige rationaliteit worden alle alternatieven overwogen en kan zo tot een optimale keuze gekomen worden. Bij beperkte rationaliteit zal het zoekproces gestaakt worden bij de eerste bevredigende optie.

Perverse effecten

Het nadeel van beperkte rationaliteit is daarmee dat niet noodzakelijk de meest optimale keuze wordt gemaakt en dat een besluit in sommige gevallen zelfs averechts kan uitwerken. Het probleem van te weinig of juist te veel informatie wordt opgelost door de vorming van een vereenvoudigd model van de werkelijkheid. Nieuwe informatie wordt op basis van dit model verwerkt en binnen die context kan een onjuiste beslissing juist lijken. Beperkte rationaliteit heeft echter ook voordelen. Doordat niet alle alternatieven worden overwogen, wordt voorkomen dat de besluitvorming verlamt. In een omgeving waar ruimte bestaat voor onjuiste beslissingen, wegen de voordelen dan ook op tegen de nadelen.

Ethiek

Louter technisch gezien biedt een monetaire reset alle flexbiliteit om het confederalisme te bekrachtigen en ons te verlossen van een aantal obstakels die een dergelijke transformatie belemmeren. Tegelijk wordt duidelijk dat we geconfronteerd worden met een zwaar ethische kwestie, tussen wel of niet toepassen bestaat immers een hemelsbreed verschil en dat alsof we onszelf heel die tijd hebben voorgelogen. Immers, waar vandaag tal van monetaire verzuchtingen het debat en beleid bepalen, zou dat morgen geenszins nog een probleem mogen zijn. Alles hangt dus af van welke keuze we maken, we kunnen echter niet ontkennen dat sociale alternatieven beschikbaar zijn. Het confederalisme stevent hiermee af op een waarachtige Copernicaanse omwenteling, een realiteit die nog amper vergelijkbaar is met de wereld zoals we die vandaag nog kennen. In den beginne zal dit nog eerder vaag zijn, naarmate we hierin oefenen steeds helderder. (lees meer)

Advertenties